27 مه 2025 - سال‌هاست که به ما گفته می شود قند عامل اصلی افزایش جهانی دیابت نوع 2 است. اکنون، شواهد نوظهور از محققان دانشگاه بریگهام یانگ(BYU) به این پیام ظرافت بخشیده و نشان داده است که همه منابع قند خطر یکسانی ندارند .این مطالعه در مجله Advances in Nutrition منتشر شد.
در بزرگترین و جامع ترین متاآنالیز از نوع خود، محققانBYU - با همکاری محققانی از موسسات مستقر در آلمان - دریافتند که نوع و منبع قند ممکن است بسیار بیشتر از آنچه قبلاً تصور می شد، اهمیت داشته باشد. محققان داده های بیش از نیم میلیون نفر را در قاره های مختلف تجزیه و تحلیل کردند و یک تغییر شگفت‌انگیز را آشکار کردند: قند مصرف شده از طریق نوشیدنی ها - مانند نوشابه و حتی آبمیوه - به طور مداوم با خطر بالاتر ابتلا به دیابت نوع 2 (T2D) مرتبط بود. در همین حال، سایر منابع قند چنین ارتباطی را نشان ندادند و در برخی موارد، حتی با خطر کمتری همراه بودند.
پرفسور Karen Della Corte، نویسنده اصلی این مقاله و استاد علوم تغذیه دانشگاه بریگهام یانگ، گفت: «این اولین مطالعه ای است که روابط دوز-پاسخ واضحی را بین منابع مختلف قند و خطر دیابت نوع ۲ترسیم می کرده و نشان می دهد که چرا نوشیدن قند محلول - چه از نوشابه و چه از آبمیوه - برای سلامتی مشکل سازتر از خوردن سایر اشکال آن است».
پس از اصلاح شاخص توده بدنی، مصرف انرژی اضافی و چندین عامل خطر دیگر سبک زندگی، محققان روابط دوز-پاسخ زیر را یافتند:
• با هر وعده ۱۲اونسی اضافی نوشیدنی های شیرین شده با قند (شامل نوشابه، نوشیدنی های انرژی زا و نوشیدنی های ورزشی) در روز، خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ به میزان 25 درصدافزایش می یابد. این رابطه قوی نشان داد که افزایش خطر از همان اولین وعده روزانه بدون هیچ آستانه حداقلی که مصرف آن ایمن به نظر برسد، شروع می شود.
• با هر وعده ۸اونسی اضافی آب میوه در روز (شامل آب میوه ۱۰۰ درصد، نکتار و نوشیدنی های حاوی آبمیوه)، خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ به میزان 5 درصد افزایش می یابد.
• خطرات فوق نسبی هستند، نه مطلق. برای مثال، اگر خطر ابتلا به دیابت نوع ۲در یک فرد به طور متوسط حدود ۱۰ درصدباشد، چهار نوشابه در روز می تواند این خطر را تقریباً به ۲۰ درصدافزایش دهد، نه ۱۰۰ درصد.
• به طور مقایسه ای، مصرف ۲۰گرم در روز از کل ساکارز (شکر معمولی) و کل قند (مجموع تمام قندهای طبیعی و افزوده شده در رژیم غذایی) ارتباط معکوسی با دیابت نوع ۲نشان داد که به یک ارتباط محافظتی شگفت انگیز اشاره دارد.
اینکه چرا نوشیدن شکر مشکل سازتر از خوردن شکر است، ممکن است به اثرات متابولیکی متفاوت آنها مربوط باشد. نوشیدنی های شیرین شده با شکر و آب میوه ها، حاوی قندهای ایزوله هستند که منجر به تأثیر گلایسمی بیشتری می شوند و متابولیسم کبد را مختل کرده و در نتیجه چربی کبد و مقاومت به انسولین را افزایش می دهند.
از سوی دیگر، قندهای غذایی که در غذاهای غنی از مواد مغذی مانند میوه های کامل، لبنیات یا غلات کامل مصرف می شوند یا به آنها اضافه می شوند، باعث اضافه بار متابولیکی در کبد نمی شوند. این قندهای جاسازی شده به دلیل همراهی با فیبر، چربی ها، پروتئین ها و سایر مواد مغذی مفید، پاسخ های گلوکز خون کندتری را ایجاد می کنند. آب میوه، حتی با وجود برخی ویتامین ها و مواد مغذی، فواید بسیار کمتری دارد. به دلیل محتوای قند بالا و غلیظ آن، محققان نتیجه گیری کردند که آب میوه جایگزین مناسبی برای میوه های کامل نیست، زیرا میوه ها فیبر بیشتری برای تنظیم بهتر قند خون فراهم می کنند.
پرفسور Della Corte، گفت: «این مطالعه بر لزوم توصیه های سختگیرانه تر برای قندهای مایع مانند قندهای موجود در نوشیدنی های شیرین شده با شکر و آب میوه تأکید می کند، زیرا به نظر می رسد که این قندها به طور مضری با سلامت متابولیک مرتبط هستند. بهتر است به جای محکوم کردن همه قندهای افزوده، دستورالعمل های غذایی آینده اثرات متفاوت قند را بر اساس منبع و شکل آن در نظر بگیرند».
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-05-sugar-consumed-soda-fruit-juice.html